Κομποστοποίηση νοείτε η ελεγχόμενη βιοξείδωση ετερογενών οργανικών υλικών, από ετερογενείς και κυρίως ετερότροφους μικροοργανισμούς κατά την οποία σχηματίζεται ένα σταθεροποιημένο και υγιεινοποιημένο προϊόν, το οποίο χρησιμοποιείται κυρίως ως εδαφοβελτιωτικό υλικό και ως υπόστρωμα.
Η διαφορά της κομποστοποίησης από την βιολογική αποικοδόμηση, που πραγματοποιείται στη φύση και είναι υπεύθυνη για την ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών, είναι η μηχανική παρέμβαση που συντελείται για την επιτάχυνση ουσιαστικά της διαδικασίας
Η ελεγχόμενη διεργασία κομποστοποίησης πραγματοποιείται από ένα πληθυσμό μικροοργανισμών, ο οποίος προκαλεί την ανάπτυξη θερμόφιλων διεργασιών ως αποτέλεσμα μιας βιολογικά παραγόμενης θερμότητας.
Πέραν της προσθήκης οξυγόνου και υγρασίας, οι αερόβιοι μικροοργανισμοί χρειάζονται ένα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξή τους.
Η διαδικασία κομποστοποίησης διαρκεί περίπου 6 – 8 εβδομάδες ανάλογα το υλικό και τις σύνθηκες.
Η διαδικασία χωρίζεται σε δύο φάσεις – την εντατική αποσύνθεση και την ωρίμανση. Κατά τη διάρκεια της εντατικής αποσύνθεσης, οι αποκαλούμενες εύκολα βιοδιασπώμενες ουσίες αποσυντίθεται και κατά την ωρίμανση έχουν ήδη μεταλλαχθεί μαζί με τις πλέον δύσκολες, σε σχετικά σταθερές. Αυτές είναι παρόμοιες με το χούμους και μπορούν να αποθηκεύσουν τα φυτικά θρεπτικά συστατικά όπως το άζωτο, ο φώσφορος και το κάλιο, τα οποία βρίσκονται και στην οργανική ουσία.
Με τη μέθοδο της κομποστοποίησης τα οφέλη είναι πολλαπλά, τόσο από οικολογική πλευρά όσο και από οικονομική. Υπάρχει μείωση των αποβλήτων που οδηγούνται στους ΧΥΤΑ με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται ο αντίστοιχος κορεσμός. Τα υλικά τα οποία οδηγούνται στη μονάδα κομποστοποίησης μετατρέπονται σε ένα πολύτιμο εδαφοβελτιωτικό ενώ ταυτόχρονα περιορίζεται σημαντικά και η μόλυνση.
Υλικά που μπορούν να κομποστοποιηθούν
Κάθε οργανικό υλικό μπορεί να κομποστοποιηθεί. Μόνο οι τιμές, όπως ο λόγος άνθρακα/αζώτου, τα επίπεδα υγρασίας και το pH μπορούν να αποτελέσουν ανασταλτικούς παράγοντες. Τα υλικά που δεν πληρούν επακριβώς τις προϋποθέσεις μπορούν να αναμιχθούν με άλλα υλικά ώστε να γίνουν κατάλληλα για τη διαδικασία. Οι τοξικές ουσίες (π.χ. βαρέα μέταλλα) που πιθανώς να περιλαμβάνονται στα παραπάνω, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη.
Οι πιο σημαντικές πηγές οργανικών αποβλήτων και υπολειμμάτων είναι:
· Υπολείμματα κουζίνας από οικίες
· Πράσινα απόβλητα κήπων και πάρκων
· Καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος (εστιατόρια, καφετέριες)
· Καταστήματα εμπορίας τροφών και τροφίμων (super markets, οπωροπωλεία, ανθοπωλεία κ.α.)
· Βιομηχανίες και βιοτεχνίες μεταποίησης και παρασκευής τροφίμων.
Επίσης τα κτηνοτροφικά απόβλητα που προκύπτουν από αντίστοιχες μονάδες μπορούν να κομποστοποιηθούν. Η αντιμετώπιση της υγρής και της στερεάς κοπριάς αποτελεί γενικά πρόβλημα. Προκύπτει υπερβολική ποσότητα θρεπτικών συστατικών η οποία έχει αρνητική επίδραση στο περιβάλλον καθώς δεν μπορούν να αποθηκευτούν ή να διατεθούν στις υδάτινες περιοχές ή στα υπόγεια ύδατα. Η κομποστοποίηση προσφέρει λύση για την αποθήκευση θρεπτικών συστατικών που περιέχονται σε ένα σταθερό, με δυνατότητα αποθήκευσης και μεταφοράς προϊόντος το οποίο μπορεί να διατεθεί σε περιοχές με έλλειψη των συγκεκριμένων θρεπτικών συστατικών. Η υγρή είτε λασπώδης κοπριά από αιγοπρόβατα, βοοειδή, χοιρινά, άλογα και κοτόπουλα τείνει να αυτοθερμαίνεται γρήγορα και ανάλογα με το περιεχόμενο σε άχυρο, δεν μπορεί να κομποστοποιηθεί χωρίς την προσθήκη άλλων προσμιγμάτων. Η τακτική αναστροφή των σωρών και των σειραδιών επιταχύνει τη διαδικασία. Συνήθως ολοκληρώνεται μετά από έξι εβδομάδες.
Η υγρή κοπριά πρέπει να αφυδατώνεται πριν την κομποστοποίηση. Τα θρεπτικά συστατικά συγκεντρώνονται στο στερεό κλάσμα. Το άχυρο, τα κλαδιά και τα τεμαχισμένα ξύλα είναι κατάλληλα σταθεροποιητικά υλικά.
Τα προσμίγματα είναι χρήσιμα για:
· Μείωση των οσμών με την προσθήκη υλικών με βασική αντίδραση όπως ασβεστόλιθος, πέτρες σε σκόνη και ώριμο κόμποστ.
· Δέσμευση της πλεονάζουσας υγρασίας με την προσθήκη ξηρού ώριμου κόμποστ, αργίλου σε σκόνη και καλά τεμαχισμένων ινωδών υλικών.
· Ενεργοποίηση της δραστηριότητας των μικροοργανισμών με ώριμο κόμποστ, τόνωση της δημιουργίας χούμους με αργιλώδες χώμα.
Τέλος, τα φύκια, ένα περιφρονημένο υλικό που εκβράζεται από τα κύματα σε πολλές Ελληνικές παραλίες, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο εδαφοβελτιωτικό για τη διψασμένη, ιδιαίτερα σε θρεπτικά μικροστοιχεία, Ελληνική γη. Η χώρα μας με τη μεγάλη ακτογραμμή, μπορεί να αποτελέσει ένα συγκριτικό πλεονέκτημα στην παραγωγή του πολύτιμου αυτού εδαφοβελτιωτικού.
Τα φύκια λοιπόν είναι ένας θαλάσσιος οργανισμός που αναπτύσσεται σε ένα περιβάλλον πλούσιο σε θρεπτικά ιχνοστοιχεία. Επομένως, η κομποστοποίησή τους θα μας δώσει ένα οργανικό λίπασμα πλούσιο σε ιχνοστοιχεία.
Υπάρχουν φόβοι μήπως με τα φύκια μεταφέρεται στο έδαφος που καλλιεργείται άλατα. Εδώ να σημειώσουμε ότι μικρές ποσότητες αλάτων δρουν ευεργετικά. Το γεγονός ότι τα φύκια αναπτύσσονται σε θαλασσινό νερό δεν σημαίνει κατ΄ανάγκην ότι είναι γεμάτα με θαλασσινό αλάτι.